دات نت نیوک
ﺳﻪشنبه، 21 آبان 1398
کاردرمانی جسمی در مرکز کلینیک توانبخشی و گفتار درمانی مهسا مقدم

 کاردرمانی جسمی
 

کاردرمانی جسمی برای نوزادان و کودکانی که به علت مشکلات مادرزادی و یا هر علت دیگری توانایی های طبیعی همانند گردن گرفتن ، نشستن ، ایستادن ، راه رفتن و … را ندارند کاربرد دارد.کاردرمانی جسمی برای بچه های پا چنبری،بچه هایی که روی نوک انگشتان راه میروند ، برای کودکانی که دیرراه میفتند ، کودکان فلج مغزی، کودکان اوتیسم 

کاردرمانی چیست؟ پرسشی که شاید پاسخ کمی طولانی داشته باشد. شنیدن نام کاردرمانی تصورهای مختلفی را برای افراد بوجود می آورد که شاید بارزترین آن تصوری مبهم و بدون نتیجه ی صحیح است.

بسیاری فکر می کنند کار درمانی رشته ای مرتبط با پیدا کردن کار و شغل است، عده ای آن را با کاردانی اشتباه می گیرند، برخی گمان می کنند کاردرمان مشکلات شغلی را درمان می کند! و بسیاری تصورات غلط دیگر که کاردرمانگرها معمولا با آنها مواجه می شوند.

 

مرکزتوانبخشی مهسا مقدم کلینیک گفتار درمانی کاردرمانی درمان اختلالات ذهني جسمی و ذهنی

 

کاردرمانی جسمی البته بسیاری از این تصورات غلط مرتبط با معادل فارسی است که برای این رشته انتخاب شده است. در واقع شاید نتوان معادل مناسبی جایگزین کرد که باعث بروز سوء دیدگاه هایی از این دست نشود در صورتیکه این مشکلات در معادل انگلیسی آن به مقدار بسیار کمتری وجود دارد.

البته بسیاری از این تصورات غلط مرتبط با معادل فارسی است که برای این رشته انتخاب شده است. در واقع شاید نتوان معادل مناسبی جایگزین کرد که باعث بروز سوء دیدگاه هایی از این دست نشود در صورتیکه این مشکلات در معادل انگلیسی آن به مقدار بسیار کمتری وجود دارد.

ارائه تعریفی دقیق از کاردرمانی کار دشواری است چرا که حیطه های مختلف و گستره ی زیادی از فعالیت ها را در بر می گیرد. شاید به شکل بسیار ساده و ابتدایی بتوان کاردرمانی را اینطور تعریف کرد:

رشته ای است که رویکرد های درمانی را در ۳ سطح “جسم ، ذهن، روان ” در قالب فعالیت هدفمند و معنادار ارائه می دهد. یعنی درمان بوسیله کار و فعالیت!

در ادامه سعی کردیم تعریف دقیق تر و جزئی تری از این رشته که در ذهن بسیاری از افراد مبهم است ارائه دهیم.

حیطه های مختلف و وسیع فعالیت کاردرمانی را معرفی کنیم و ویژگی های یک کاردرمانگر را بیان کنیم.

هم چنین جایگاه این رشته در تیم سلامت و بازار کار آن که دغدغه ی بسیاری از افراد برای انتخاب رشته است را بررسی نماییم.

کار درمانی چیست ؟


کاردرمانی جسمی کاردرمانی یا آکیوپیشنال تراپی (occupational therapy) یا ارگوتراپی (به زبان فرانسوی) یکی از شاخه های توانبخشی می باشد. که به عنوان یک رشته کل نگر تمامی ابعاد روحی، روانی و جسمی یک بیماری و تاثیرات جانبی مختلفی که بر روی عملکرد فردی و اجتماعی بیمار می گذارد را در نظر می گیرد. با ارائه تکنیک های درمانی مناسب، ضمن توجه به علائق مراجع به درمان اختلالات در حیطه های جسمانی و روانی در مقاطع سنی مختلف می پردازد. فرد را از وابستگی خارج کرده و به سوی انجام فعالیت های مستقل روزانه یاری می دهد.

پس در درمان های ارائه شده توسط کاردرمانگر، به استقلال رساندن مراجع یکی از اهداف نهایی درمان است.

به عنوان مثال فردی که دچار سکته مغزی می شود با توجه به سطح ضایعه ای که در مغز اتفاق می افتد برخی مهارت های حرکتی و کلامی اش را از دست می دهد. این اختلالات باعث می شود فرد در انجام فعالیت های روزانه اش و همچنین در زمینه شغلی که دارد و ارتباطات روزمره خانوادگی و اجتماعی دچارمحدودیت و وابستگی شود. مجموعه این عوامل می تواند باعث بروز مشکلاتی دیگر از جمله از دست دادن اعتماد به نفس و افسردگی در فرد شود.

کار درمانگر کیست؟

 

 

 

 

کاردرمانی جسمی چیست؟

کاردرمانی جسمی متخصصان کاردرمانی با تسلط بر علوم مختلف از جمله فیزیولوژی، آناتومی و روانشناسی یک برنامه جامع درمانی و درصورت لزوم رویکرد های جبرانی و تطابقی به مراجعه کنندگان ارائه می دهند که تمامی حیطه های زندگی فرد را در نظر می گیرد.

به عنوان مثال کاردرمانگر تمریناتی که برای بهبود مهارت های حرکتی در نظر گرفته است را در قالب یک فعالیت معنی دار در می آورد و از مراجع میخواهد به جای تکرار یه سری الگوهای حرکتی که برایش بی معنی است یک فعالیت هدفمند و معنی دار انجام دهد.

همچنین کاردرمانگر شرایط مراجع را در نظر می گیرد و تلاش می کند محیط را متناسب با شرایط بیمار تا حد امکان بوسیله وسایل و تجهیزات مختلف تغییر دهد تا مراجع حداکثر کارایی و حداقل وابستگی را داشته باشد که در نتیجه ی آن بیمار احساس کفایت و عزت نفس بیشتری داشته باشد و از مشکلاتی دیگر از جمله افسردگی حاصل از وابستگی و ناکارآمدی جلوگیری می شود.

در واقع در کاردرمانی، کاردرمانگر علاوه بر توجه به درمان بیماری تا حدی که امکان پذیر است تاثیرات جانبی که بیماری بر روی ابعاد مختلف زندگی فرد می گذارد را نیز مورد بررسی قرار می دهد و راهکار های درمانی و جبرانی مختلف را برای جلوگیری و رفع مشکلات مورد بررسی قرار می دهد.

هدف کاردرمانی با همکاری سایر اعضای تیم توانبخشی (فیزیوتراپیست، گفتار درمانگر، ارتزیست پروتزیست، شنوایی شناس، بینایی سنج) و سایر افراد تیم درمان (پزشک، روانشناس، پرستار، مددکار اجتماعی و…) و بویژه با همراهی خانواده فرد، رساندن مراجع به احساس کفایت و ارزشمندی است.

این هدف با استفاده حداکثری از توانمندی های مراجع و استفاده بهینه از محیط برای انجام فعالیت های عملکردی مستقلانه در زندگی فردی و اجتماعیبه دست می آید.

کار درمانی برای چه سنی مناسب است؟


در ادامه این پرسش که چه افرادی با چه سنی به کار درمانی مراجعه کنند و کاردرمانی برای چه افرادی مناسب است مطرح می شود. باید بگوییم که کاردرمانی در تمامی حیطه های سنی از نوزاد تا فرد کهن سال خدمات درمانی ارائه می دهد.

بطور مثال برای نوزادی که تاخیر در گردن گرفتن دارد و یا برای فرد کهن سالی که مشکلاتی در عضلات و حرکت و حتی اختلالات ذهنی پیدا می کند برنامه ی درمانی ارائه می کند.

کاردرمانی جسمی پس کار درمانی مختص کودکان نیست. همینطور تلاش بر این است که برنامه های درمانی در قالب فعالیت های طبیعی روزمره باشد. مثلا برای درمان مشکلات جسمی و حرکتی، مانند باشگاه بدنسازی تنها یک سری حرکات کلیشه ای برای تقویت عضلات استفاده نشود.

به عنوان مثال تمرینات حرکتی که برای درمان کودکان با اختلالات حرکتی داده می شود را کاردرمانگر در قالب بازی به کودک ارائه می دهد که هم هدف درمانی دنبال شود و هم فعالیت برای کودک معنادار است. یعنی تقویت عضله ای در دست را در قالب بازی انجام می دهد تا درمان خیلی طبیعی باشد و حتی کودک متوجه آن نیز نشود!

چه کسانی به کار درمانی نیاز دارند؟


همانطور که گفته شد به علت گستردگی فعالیت ها و خدمات کاردرمانی مراجعین کاردرمان حیطه های سنی مختلف از نوزادان، کودکان و…تا سالمندان با اختلالات متفاوت را ممکن است شامل شود. به طور خلاصه شاید بتوان گفت تمامی افرادی که نیازمند دستیابی به استقلال در عملکرد های خود هستند به کاردرمانی مراجعه می کنند.

اینکه چه افرادی به کاردرمانی نیاز دارند در واقع همان حیطه ی فعالیت کاردمانی می باشد که بخشی از آن به شرح زیر است:

الف) اختلالات جسمی

اختلالات جسمی کودکان شامل تاخیر حرکتی، الگوهای حرکتی نادرست، دررفتگی مادرزادی ران، گردن کجی و …
اختلالات نورولوژیک بزرگسالان شامل، ام اس، سکته مغزی و…
اختلالات ارتوپدی شامل ضایعات تاندونی، سوختگی ها، بیماری های روماتیسمی و…
ب) اختلالات ذهنی کودکان

نظیر اختلالات توجه و تمرکز، اختلالات یادگیری، بیش فعالی، مشکلات حافظه، مشکلات شناختی و…
ج) اختلالات روانی

اختلالات کودکان مانند مشکلات رفتاری، هذیان و بی قراری، اسکیزوفرنی دوران کودکی، فوبیا و …
اختلالات بزرگسالان نظیر اسکیزوفرنی، سوءمصرف مواد، سالمندی، اختلالات خلقی و…

 

مرکزتوانبخشی مهسا مقدم کلینیک گفتار درمانی کاردرمانی درمان اختلالات ذهني جسمی و ذهنی


در واقع مشکلات افرادی که به کاردرمانی مراجعه می کنند دامنه وسیعی را در برمی گیرد و می تواند حاصل عوامل مختلفی از جمله یک صدمه یا تصادف،تعارض یا فشار روانی،بیماری جسمی،اختلال عاطفی ویا تاخیر رشدی و اختلالات مادر زادی باشد.

خدمات کار درمانی از دوره کوتاه مدت مراقبت در دوران حاد بیماری تا توانبخشی در دوره های جبرانی و تطابقی طولانی مدت را شامل می شود.

کاردرمانی در کودکان


کاردرمانی جسمی کودکانی که در زمینه جسم به خدمات کاردرمانی نیاز دارند شامل اختلالاتی از جمله فلج مغزی، دیستروفی عضلانی، سندروم داون، مشکلات تاخیری تعادلی، عوارض ناشی از تشنج، تاخیرهای حرکتی، اختلالات و بیماری های عصبی عضلانی، اصلاح الگوی حرکتی نادرست،عوارض حرکتی در اثر بیماری های متابولیک، دررفتگی مادرزادی ران،هیپوتونی، تورتیکولی(کجی مادرزادی گردن) و… می شوند.

در بخش کودکان به علت گستردگی اختلالات ذهنی شاخه ذهن یا mental نیز به عنوان زیر مجموعه ای از شاخه روان به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد.

کودکانی که به خدمات کاردرمانی ذهنی نیاز دارند دچار اختلالاتی نظیر کم توانی ذهنی، اتیسم،اختلالات رفتاری، یادگیری ،مشکلات حافظه،مشکلات نوشتاری،تاخیرهای رشدی،مشکلات درکی شناختی،بینایی شنیداری و…هستند.

اما ممکن است به هر دوحیطه ی ذهن و جسم به طور همزمان پرداخته شود به عنوان مثال کودکان فلج مغزی که دچار اختلال در راه رفتن هستند مشکلات ذهنی را نیز به همراه دارند که لازم است مدنظر قرار گرفته شود.

کاردرمانی در بزرگسالان


حیطه ی فعالیت کار درمانی به دو بخش کلی جسم و روان تقسیم می شود.

اختلالات جسمی که در بخش بزرگسال به خدمات کاردرمانی نیاز دارند به دو دسته کلی تقسیم می شوند.

کاردرمانی جسمی دسته ی اول اختلالات نورولوژیک هستند که بیماری هایی از جمله سکته مغزی، ام اس، پارکینسون، ضربه مغزی، اختلالات مربوط به مخچه، ضایعات نخاعی، بیماری های پیشرونده سیستم اعصاب مرکزی و… را شامل می شوند.

دسته دوم اختلالات ارتوپدیک اندام فوقانی بویژه دست هستند که مواردی از جمله ضایعات تاندونی و بافت همبند،گرفت های پوستی و سوختگی ها،محدودیت های حرکتی و ضعف عضلات اندام فوقانی را شامل می شوند.

اختلالات مرتبط با روان که در بخش بزرگسال نیازمند کاردرمانی هستند شامل بیماری هایی از جمله اسکیزوفرنیا، اختلالات خلقی(به عنوان مثال افسردگی،دوقطبی و…)، اختلالات شخصیت(که شامل انواع اسیزوئید،اسکیزوتایپال،دوری گزین و… می شود)، اختلالات اضطرابی، سوء مصرف مواد، انواع دمانس، مشکلات روان مرتبط با سالمندی و کهولت سن و….می باشند.

ویژگی های لازم برای یک کاردرمانگر


یک فرد برای کاردرمانگر شدن نیازمند توانایی جسمی و روحی مطلوب و انگیزه ای قوی است تا بتواند با بیماران با ناتوانی های مختلف و گروه های سنی متفاوت ارتباط برقرار کند و در جهت درمان آن ها تلاش کند.

شاید بتوان گفت مهم ترین ویژگی یک کاردرمانگر علاقه به انسان ها است.

خدمات توانبخشی در اغلب موارد نیازمند دوره های طولانی مدت درمان است در نتیجه کسی که صبر وحوصله کافی نداشته باشد و به راحتی ناامید شود نمی تواند بیماران خود را در پروسه توانبخشی یاری کند.

 

 

اختلال یکپارچگی حسی

در زمینه این بیماری این پرسش وجود دارد که اختلال یکپارچگی حسی که در کودکان اتیستیک بسیار مطرح می‌شود چیست؟ الن ناتبم در کتاب آرزوهای کودکان مبتلا به اتیسم این موضوع را به شکل قابل فهمی از زبان یک فرد اتیستیک بیان می‌کند، این فرد بیمار می‌گوید: «مناظر، بوها، طعم‌ها و لمس چیزها که برای شما آن قدر معمولی هستند و شاید به طور عادی به آنها توجه نکنید، می‌تواند برای من دردناک و آزاردهنده باشد. محیطی که باید در آن زندگی کنم اغلب به نظر آزار دهنده می‌رسد. گوش‌های من ممکن است بیش از حد تیز باشند. گویی ده‌ها نفر به یک باره در اطرافم حرف می‌زنند. دستگاه قهوه ساز پت پت می‌کند. دستگاه چرخ گوشت قیژ قیژ می‌کند. بچه‌ای گریه و زاری راه انداخته است. چرخ دستی جیر جیر می‌کند. مهتابی پرپر می‌زند. مغزم اینها را از صافی رد نمی‌کند و کله‌ام در حال ترکیدن است. شاید بویایی من خیلی قوی باشد. ماهی‌های روی پیشخوان چندان تازه نیستند. آدمی که کنارمان ایستاده امروز دوش نگرفته است. اغذیه فروشی برای تبلیغ، سوسیس عرضه می‌کند. نوزادی که در صف، جلوتر ماست، پوشک خود را خیس کرده است. در راهروی سوم فروشگاه ترشی‌هایی را که بوی تند آمونیاک دارند از روی زمین پاک می‌کنند. نمی‌توانم همه اینها را دسته ‌بندی و مرتب کنم. به شکل خطرناکی حالم دارد به هم می‌خورد. چون دید محور هستم، ممکن است ابتدا حس بینایی من بیش از حد تحریک شود. نور مهتابی نه تنها خیلی روشن است، وزوز نیز می‌کند. انگار که اتاق می‌لرزد و این چشمانم را اذیت می‌کند. نور‌های مرتعش پرش دارند و دیدم را منحرف می‌کنند. گویی که فضا مرتب تغییر می‌کند. چیزهای زیادی در اطراف من هستند که نمی‌توانم روی آنها تمرکز کنم مانند تابش شدید نور از پنجره، پنکه‌های سقفی در حال حرکت و افراد زیادی که در اطرافم حرکت می‌کنند. همه اینها بر حواس دهلیزی و عمقی من اثر می‌گذارند و حالا حتی نمی‌توانم موقعیت بدنم را در فضا مشخص کنم.» این صحبت‌ها می‌توانند تنها بخشی از مشکلات حسی این کودکان باشد!

آیا کودکم اتیسم دارد؟ اگر به وجود اتیسم در کودک مان مشکوک شدیم چه کاری باید انجام دهیم؟ برای تشخیص اتیسم آزمایش طبی خاصی وجود ندارد. متداول‌ترین تست‌هایی که توسط تیم پزشکی انجام می‌شود شامل تست شنوایی برای اطمینان از وضعیت شنوایی کودک، تست سنجش سرب که با توجه به نتایج آزمایش هایی که نشان داده‌اند در خون کودکان مبتلا به اختلالات رشدی میزان سرب بالاتر است انجام می‌شود، تست الکتروآنسفالوگرافی برای بررسی وجود تشنج همراه با اتیسم و عکسبرداری از مغز که البته کمکی به تشخیص اتیسم نمی‌کند و گاهی برای اطمینان از سالم بودن مغز و نبود اختلالات دیگر توسط متخصص مغز و اعصاب انجام می‌شود.» تشخیص دقیق اتیسم تنها بر اساس مشاهده وضعیت ارتباطی و رفتاری کودک و تاریخچه‌گیری کامل از خانواده توسط تیم درمانی صورت می‌گیرد.

بالا بردن مهارت‌های کودک اتیستیک کودک مبتلا به اتیسم باید مرتباً تحت نظر باشد و سطح مهارت‌های ارتباطی و رشدی او با همسالانشان مورد مقایسه قرار گیرد، ادامه می‌دهد: در تیم درمان تشخیص اولیه و در صورت نیاز تجویز دارو بر عهده روانپزشک اطفال است، کاردرمان جسمی کمک می‌کند تا فرد مهارت‌های زندگی روزمره مثل لباس پوشیدن و غذا خوردن را به دست آورده و با تمرین‌های مختلف به بهبود اختلالات حسی حرکتی کودک کمک می‌کند، کاردرمان ذهنی نیز نقش مؤثری در بهبود تماس چشمی کودک، بهبود توجه و تمرکز و کاهش حرکات کلیشه‌ای کودک دارد. افزایش دامنه لغات کودک، افزایش طول جملات و نحوه برقراری ارتباط نیز در حیطه وظایف آسیب شناس گفتار و زبان (گفتاردرمانگر) است. در صورتی که کودک اتیستیک نتوانست با روش‌های درمانی به گفتار قابل قبول برسد گفتاردرمانگر باید از روش‌های جایگزین مثل علایم و تصاویر یا کتابچه‌های ارتباطی برای ایجاد ارتباط بین کودک و اطرافیان استفاده کند.

                                                   Image result for ‫عکس کودکان در کاردرمانی جسمی‬‎                                                       

 

 

 

بزرگترین کاردرمانی جسمی کودکان شرق تهران

77734456
778899813

گفتاردرمانی کاردرمانی(ذهنی و جسمی کودکان)
کلینیک کاردرمانى و گفتاردرمانى مهسا مقدم 

تلفن همراه: ٠٩٣٥٧٧٣٤٤٥٦

www.goftardarmaanii.ir

بزرگترین مرکز توانبخشى شرق تهرانپارس